Kasten Öldürme Suçu Nedir?
Kasten öldürme suçu, bir kişinin yaşam hakkına yönelik gerçekleştirilen en ağır saldırılardan biridir.
Türk Ceza Kanunu’nun “Hayata Karşı Suçlar” başlıklı bölümünde düzenlenen bu suç, bir insanın başka bir insanın yaşamına bilerek ve isteyerek son vermesi halinde oluşmaktadır.
Yaşam hakkı, hem Anayasa hem de uluslararası insan hakları sözleşmeleri tarafından korunan temel haklardan biridir.
Bu nedenle kanun koyucu, yaşam hakkına yönelik ihlalleri en ağır yaptırımlarla cezalandırmayı tercih etmiştir.
Kasten öldürme suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesinde temel şekliyle düzenlenmiş, suçun daha ağır cezalandırılmasını gerektiren durumlar ise 82. maddede “kasten öldürmenin nitelikli halleri” başlığı altında ayrıca hüküm altına alınmıştır.
TCK 81 Kapsamında Kasten Öldürme Suçu
Kasten öldürme suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir:
“Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.”
Kanun hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere, bir kişinin yaşamına bilerek ve isteyerek son verilmesi halinde fail hakkında müebbet hapis cezası uygulanmaktadır.
Suçun oluşabilmesi için mağdurun mutlaka yaşamını yitirmesi gerekir.
Ölüm sonucunun gerçekleşmediği durumlarda olayın özelliklerine göre kasten öldürmeye teşebbüs veya kasten yaralama suçları gündeme gelebilecektir.
Kasten Öldürme Suçunun Unsurları
Fail
Kasten öldürme suçunun faili herhangi bir kişi olabilir.
Bu suç bakımından fail yönünden özel bir sıfat aranmaz.
Herkes bu suçun faili olabileceği gibi mağduru da olabilir.
Mağdur
Suçun mağduru yaşayan herhangi bir insan olabilir. İnsan yaşamının başlamasıyla birlikte yaşam hakkı ceza hukuku koruması altına girer.
Fiil
Kasten öldürme suçunda fiil, mağdurun ölümüne neden olan her türlü hareket olabilir.
Silahla ateş etmek, bıçaklamak, zehir vermek, boğmak veya başka herhangi bir yöntemle ölüm sonucunun meydana getirilmesi mümkündür.
Kanun, öldürme fiilinin hangi araçla gerçekleştirildiğine değil, ölüm sonucunun meydana gelip gelmediğine önem vermektedir.
Kast
Kasten öldürme suçunun oluşabilmesi için failin öldürme kastıyla hareket etmesi gerekir. Fail, gerçekleştirdiği hareketin ölüm sonucunu doğuracağını bilmeli ve bu sonucu istemelidir.
Kastın bulunmadığı hallerde olayın özelliklerine göre taksirle öldürme suçu veya başka bir suç tipi gündeme gelebilir.
Netice
Kasten öldürme suçunun tamamlanabilmesi için mağdurun ölmesi gerekir.
Ölüm sonucu gerçekleşmemişse suç tamamlanmış sayılmaz. Ancak failin öldürme kastıyla hareket ettiği durumlarda kasten öldürmeye teşebbüs hükümleri uygulanabilir.
Kasten Öldürme Suçunun Cezası
Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesi uyarınca kasten öldürme suçunun temel şeklinin cezası müebbet hapis cezasıdır.
Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eden hapis cezasını ifade etmektedir.
Ancak infaz rejimine ilişkin hükümler nedeniyle hükümlünün koşullu salıverilme imkanından yararlanabilmesi belirli şartlara bağlanmıştır.
Suçun işleniş şekli, failin amacı, mağdurun durumu veya suçun işlenmesinde kullanılan yöntem gibi bazı ağırlaştırıcı sebeplerin bulunması halinde ise TCK’nın 82. maddesinde düzenlenen nitelikli haller gündeme gelir ve fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilir.
TCK 82 Kapsamında Kasten Öldürmenin Nitelikli Halleri
Türk Ceza Kanunu’nun 82. maddesinde, kasten öldürme suçunun bazı durumlarda daha ağır cezalandırılması öngörülmüştür.
Kanun koyucu, suçun işleniş biçimi, mağdurun durumu veya failin hareket etme amacı gibi nedenlerle toplumsal tehlikeliliğin arttığı hallerde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanmasını kabul etmiştir.
Tasarlayarak Kasten Öldürme
Tasarlayarak öldürme, failin öldürme kararını önceden verip bu kararında sebat ederek planlı şekilde suçu işlemesidir.
Bu nitelikli halde fail, ani bir öfke veya anlık tepkiyle değil, önceden düşünülmüş bir plan doğrultusunda hareket etmektedir.
Tasarlama unsurunun varlığı halinde kasten öldürme suçu ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
Canavarca Hisle veya Eziyet Çektirerek Öldürme
Canavarca hisle öldürme, insan yaşamına yönelik olağan dışı bir acımasızlık ve vahşet duygusuyla gerçekleştirilen öldürme eylemlerini ifade eder.
Eziyet çektirerek öldürmede ise mağdurun ölümünden önce fiziksel veya psikolojik olarak yoğun acıya maruz bırakılması söz konusudur.
Bu tür eylemler, mağdurun yaşam hakkına yönelik ağır ihlaller olarak kabul edildiğinden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirir.
Yangın, Su Baskını, Tahrip, Batırma veya Bombalama ya da Nükleer, Biyolojik veya Kimyasal Silah Kullanmak Suretiyle Öldürme
Kasten öldürme suçunun yangın çıkarma, su baskınına neden olma, patlayıcı kullanma veya benzeri toplumsal tehlike oluşturan yöntemlerle işlenmesi halinde suç nitelikli hal kapsamında değerlendirilir.
Bu yöntemler yalnızca mağduru değil, aynı zamanda toplumun genel güvenliğini de tehlikeye attığından daha ağır yaptırıma bağlanmıştır.
Üstsoy veya Altsoydan Birine ya da Eş, Boşandığı Eş veya Kardeşe Karşı Kasten Öldürme
Failin anne, baba, büyükanne, büyükbaba gibi üstsoyuna; çocuk veya torun gibi altsoyuna; eşine, boşandığı eşine ya da kardeşine karşı kasten öldürme suçunu işlemesi halinde TCK m.82 uygulanır.
Aile bağlarının korunması amacıyla bu kişiler aleyhine işlenen öldürme fiilleri daha ağır şekilde cezalandırılmaktadır.
Çocuğa ya da Beden veya Ruh Bakımından Kendisini Savunamayacak Durumda Bulunan Kişiye Karşı Kasten Öldürme
Çocukların ve kendisini savunma imkânı bulunmayan kişilerin korunması amacıyla bu kişilere karşı işlenen öldürme fiilleri nitelikli hal olarak düzenlenmiştir.
İleri yaş, hastalık, engellilik veya benzeri sebeplerle kendisini koruyamayacak durumda bulunan kişiler de bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Kadına Karşı Kasten Öldürme
12 Mayıs 2022 tarihli kanun değişikliği ile kadına karşı işlenen kasten öldürme fiili TCK m.82 kapsamında nitelikli hal olarak düzenlenmiştir.
Bu düzenleme ile kadınlara yönelik ölümle sonuçlanan şiddet eylemlerinin daha ağır yaptırıma tabi tutulması amaçlanmıştır.
Kadına karşı işlenen kasten öldürme suçunda fail ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
Kişinin Yerine Getirdiği Kamu Görevi Nedeniyle Kasten Öldürme
Kamu görevlisinin yürüttüğü görev nedeniyle hedef alınarak öldürülmesi halinde bu nitelikli hal uygulanır. Burada önemli olan husus, öldürme fiilinin mağdurun kişisel özelliklerinden değil, yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle gerçekleştirilmiş olmasıdır.
Bir Suçu Gizlemek, Delillerini Ortadan Kaldırmak veya İşlenmesini Kolaylaştırmak ya da Yakalanmamak Amacıyla Kasten Öldürme
Failin başka bir suçun ortaya çıkmasını engellemek, delilleri yok etmek, suçun işlenmesini kolaylaştırmak veya kolluk kuvvetlerinden kaçmak amacıyla öldürme fiilini gerçekleştirmesi halinde suçun nitelikli hali oluşur.
Bu durumda öldürme eylemi başka bir suçla bağlantılı olarak işlenmektedir.
Bir Suçu İşleyememekten Dolayı Duyduğu İnfialle Kasten Öldürme
Failin işlemeyi planladığı veya gerçekleştirmeye çalıştığı suçun başarısızlıkla sonuçlanması üzerine duyduğu öfke ve hiddet nedeniyle bir kişiyi öldürmesi halinde bu nitelikli hal uygulanır. Kanun koyucu, suç işleme iradesinin devamı niteliğindeki bu davranışı daha ağır yaptırıma bağlamıştır.
Kan Gütme Saikiyle Kasten Öldürme
Kan gütme saiki, geçmişte meydana gelen bir olay nedeniyle duyulan intikam duygusuyla hareket edilmesini ifade eder.
Failin, önceki bir öldürme veya benzeri olayın intikamını almak amacıyla hareket ederek öldürme fiilini işlemesi halinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır.
Töre Saikiyle Kasten Öldürme
Toplumsal veya ailevi gelenekler doğrultusunda hareket edildiği düşüncesiyle gerçekleştirilen öldürme fiilleri töre saikiyle öldürme olarak kabul edilmektedir.
Kanun koyucu, insan yaşamına yönelik bu tür eylemleri en ağır şekilde cezalandırarak bireyin yaşam hakkını korumayı amaçlamıştır.
TCK 82 Kapsamında Verilecek Ceza
Türk Ceza Kanunu’nun 82. maddesinde sayılan nitelikli hallerden herhangi birinin varlığı halinde fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilir.
Birden fazla nitelikli halin aynı olayda bulunması mümkün olmakla birlikte temel yaptırım ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıdır.
Kasten Öldürmeye Teşebbüs
Kasten öldürme suçunda ölüm sonucunun gerçekleşmemesi halinde, somut olayın özelliklerine göre kasten öldürmeye teşebbüs hükümleri uygulanabilir.
Teşebbüs, failin suç işleme kastıyla icra hareketlerine başlamasına rağmen elinde olmayan nedenlerle suçun tamamlanamaması durumunda söz konusu olur.
Örneğin failin mağdura silahla ateş etmesine rağmen mağdurun hayatta kalması veya zamanında yapılan tıbbi müdahale sayesinde ölüm sonucunun önlenmesi halinde kasten öldürmeye teşebbüs suçu gündeme gelebilir.
Bu durumda failin cezai sorumluluğu ortadan kalkmaz; ancak suç tamamlanmadığı için verilecek ceza teşebbüs hükümleri dikkate alınarak belirlenir.
Kasten öldürmeye teşebbüs ile kasten yaralama suçunun birbirinden ayrılması uygulamada önem taşımaktadır.
Bu ayrım yapılırken failin kastı, kullanılan araç, darbenin yöneldiği vücut bölgesi, saldırının şiddeti ve olayın meydana geliş şekli birlikte değerlendirilmektedir.
Kasten Öldürme ile Kasten Yaralama Arasındaki Fark
Kasten öldürme suçu ile kasten yaralama suçu arasındaki temel fark failin kastında bulunmaktadır.
Kasten öldürme suçunda fail mağdurun yaşamına son vermeyi amaçlarken, kasten yaralama suçunda mağdurun vücut bütünlüğüne zarar verme amacı söz konusudur.
Ancak uygulamada her olayda failin kastını doğrudan tespit etmek mümkün olmayabilir. Bu nedenle olayın tüm özellikleri birlikte değerlendirilmektedir.
Özellikle;
- Kullanılan silah veya aracın niteliği,
- Darbelerin sayısı,
- Darbelerin yöneldiği vücut bölgeleri,
- Saldırının şiddeti,
- Fail ile mağdur arasındaki husumet,
- Olay öncesi ve sonrası davranışlar,
failin öldürme kastıyla mı yoksa yaralama kastıyla mı hareket ettiğinin belirlenmesinde dikkate alınmaktadır.
Örneğin hayati öneme sahip organları hedef alacak şekilde gerçekleştirilen yoğun bir bıçaklama eylemi çoğu zaman öldürme kastının göstergesi olarak kabul edilirken, daha hafif nitelikteki saldırılar yaralama kapsamında değerlendirilebilmektedir.
Kasten Öldürme Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme
Kasten öldürme suçu, Türk ceza yargılaması sisteminde en ağır suçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle davalara bakmakla görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesidir.
Kural olarak davada yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir.
Suçun işlendiği yerin belirlenememesi veya özel yetki kurallarının uygulanması gereken durumlarda Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri doğrultusunda yetkili mahkeme belirlenir.
Soruşturma aşaması Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülmekte olup, yeterli şüphenin bulunması halinde düzenlenen iddianame ile dava Ağır Ceza Mahkemesinde açılmaktadır.
Kasten Öldürme Suçunda Zamanaşımı
Kasten öldürme suçunda dava zamanaşımı süresi, suçun temel şekli ve nitelikli halleri bakımından Türk Ceza Kanunu’nda öngörülen genel zamanaşımı hükümlerine göre belirlenmektedir.
Kasten öldürme suçu için öngörülen ağır yaptırımlar nedeniyle dava zamanaşımı süresi oldukça uzundur.
Zamanaşımı süresinin hesaplanmasında suç tarihi, kesilme ve durma nedenleri ile diğer yasal düzenlemeler dikkate alınmaktadır.
Her somut olayın özellikleri farklı olabileceğinden zamanaşımına ilişkin değerlendirme yapılırken dosyanın tüm yönleriyle incelenmesi gerekmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kasten öldürme suçunun cezası nedir?
Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesine göre kasten öldürme suçunun temel şeklinin cezası müebbet hapis cezasıdır.
Kasten öldürmenin nitelikli hallerinde ceza nedir?
TCK’nın 82. maddesinde sayılan nitelikli hallerden birinin bulunması halinde fail ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
Kasten öldürmeye teşebbüs halinde ceza verilir mi?
Evet. Fail öldürme kastıyla hareket etmiş ancak ölüm sonucu gerçekleşmemişse kasten öldürmeye teşebbüs hükümleri uygulanır ve fail cezalandırılır.
Kadına karşı kasten öldürme suçunda ceza nedir?
Kadına karşı kasten öldürme fiili TCK m.82 kapsamında nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilir.
Kasten öldürme suçuna hangi mahkeme bakar?
Kasten öldürme suçuna ilişkin davalarda görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesidir.
Kasten öldürme suçunda şikâyet gerekli midir?
Hayır. Kasten öldürme suçu şikâyete bağlı suçlardan değildir. Cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturulur.
Sonuç
Kasten öldürme suçu, yaşam hakkına yönelik en ağır ihlallerden biri olup Türk Ceza Kanunu’nun 81 ve 82. maddelerinde ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.
Kanun koyucu, insan yaşamını koruma amacıyla bu suç için müebbet hapis cezası öngörmüş; tasarlayarak öldürme, kan gütme saikiyle öldürme, kadına karşı öldürme ve benzeri nitelikli hallerde ise yaptırımı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çıkarmıştır.
Her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, kasten öldürme suçuna ilişkin hukuki değerlendirme yapılırken olayın oluş şekli, failin kastı, mağdurun durumu ve diğer tüm deliller birlikte incelenmelidir.
Bu nedenle soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde alanında uzman bir ceza avukatından hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
