ADLİ SİCİL KAYDI
ADLİ SİCİL KAYDI NEDİR?
Halk dilinde “sabıka kaydı” olarak bilinen adli sicil kaydı, kişiler hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarına dayanılarak verilen ceza ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgilerin kaydedildiği sistemdir.
5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca tutulan bu kayıtlar, devletin adalet hizmetlerinin yürütülmesinde ve kişilerin geçmişteki mahkumiyet bilgilerinin hukuki işlemlerde kullanılmasında esas alınır.
Kişi hakkında işlediği suç nedeniyle hükmedilen ceza veya güvenlik tedbirlerinin adli sicil kaydına işletilebilmesi için bahsi geçen mahkeme kararının öncelikle kesinleşmesi gerekmektedir.
Kesinleşmemiş mahkeme kararları adli sicil kaydında yer alamaz.
Ceza veya güvenlik tedbiri yaptırımı içerir mahkumiyet kararı kişinin adli sicil kaydına işlenmektedir.
Bununla birlikte mahkumiyet hükmü kurulmasına rağmen hukuki sonuç doğurmayan “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)” kararı genel adli sicil kaydında görünmez.
HAGB kararına dair sicil kaydı, hakim ve savcıların inceleyebileceği ayrı bir sistemde tutulur.
“Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesine Dair Karar” da adli sicil kaydına işlenmeyerek ayrı bir sistemde kayıt altına alınmaktadır.
ADLİ SİCİLE KAYDEDİLECEK BİLGİLER
5352 Sayılı Adli Sicil Kanunu madde 4’te sayılan hükümler adli sicile işlenir.
Kanun Metni (Madde 4)
Türk mahkemeleri tarafından vatandaş veya yabancı hakkında verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adlî sicile kaydedilir. Bu bağlamda;
a) Hapis cezaları ile ilgili olarak;
1. Hapis cezasına mahkûmiyet kararı,
2. Koşullu salıverilme kararı,
3. Koşullu salıverilmede denetim süresinin uzatılmasına ilişkin karar,
4. Koşullu salıverilme kararının geri alınmasına dair karar,
5. Hapis cezasının infazının tamamlandığı hususu,
b) Hapis cezasının ertelenmesi halinde;
1. Denetim süresi,
2. Denetim süresinin yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak geçirilmesi dolayısıyla cezanın infaz edilmiş sayıldığı hususu,
3. Ertelenen hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine ilişkin karar,
c) Adlî para cezası ile ilgili olarak;
1. Adlî para cezasına ilişkin mahkûmiyet hükmü,
2. Adlî para cezasının ödenmek suretiyle infaz edildiği hususu,
3. Adlî para cezasının tazyik hapsi suretiyle kısmen veya tamamen infaz edildiği hususu,
4. Adlî para cezasının tazyik hapsinden sonra kalan kısmının ödenmek suretiyle infaz edildiği hususu,
d) Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırıma mahkûmiyet halinde;
1. Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırım olarak, adlî para cezasına mahkûmiyet veya güvenlik tedbiri uygulanması hükmü,
2. Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırım olarak hükmedilen güvenlik tedbirinin gereklerinin yerine getirilmemesi dolayısıyla hapis cezasının infazına ilişkin karar,
3. Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırım olarak hükmedilen güvenlik tedbirinin değiştirilmesine ilişkin karar,
e) Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma ile ilgili olarak;
1. Kasten işlenen bir suç nedeniyle hapis cezasına mahkûmiyetin kanunî sonucu olarak yoksun kalınan haklara cezanın ertelenmesi dolayısıyla getirilen istisnaya ilişkin karar,
2. Mahkûmiyet hükmüyle bağlantılı olarak verilen, belli bir hak ve yetkinin kullanılmasının veya belli bir meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin karar,
f) Türk vatandaşı hakkında yabancı mahkemeden verilmiş ve kesinleşmiş olan mahkûmiyet kararının Türk hukuku bakımından doğurduğu hak yoksunluklarına ilişkin olarak Cumhuriyet savcısının istemi üzerine mahkemece verilen karar,
g) Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık dolayısıyla verilen karar,
h) Ceza zamanaşımının dolduğunun tespitine ilişkin karar,
i) Genel veya özel affa ilişkin kanun; özel affa ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararı,
j) Askerî Ceza Kanununa göre verilmiş mahkûmiyet kararlarındaki ferî cezalar,
k) Akıl hastalığı nedeniyle hükmedilen güvenlik tedbirlerine ilişkin kararlar,
Adli sicile kaydedilir.
(2) Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda verilen mahkûmiyet hükmü ya da eski hükümde değişiklik yapan tüm hüküm ve kararlar açısından da birinci fıkra hükümleri uygulanır.
(3) Kanun gereği olarak gerçek kimliği saklı tutulan kişilerin adlî sicil ve arşiv kayıtlarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
ADLİ SİCİLE KAYDEDİLEMEYECEK BİLGİLER NELERDİR?
5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 5. Maddesinde düzenlendiği üzere, Türk mahkemeleri tarafından verilmiş olsa bile;
Disiplin suçlarına ve sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyet hükümleri,
Disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar,
İdarî para cezasına ilişkin kararlar,
Adlî sicile kaydedilmez.
ADLİ SİCİL KAYDI NASIL OKUNUR?
Adli sicil belgeleri genellikle “Adli Sicil Kaydı” ve “Adli Sicil Arşiv Kaydı” şeklinde iki bölümden oluşur.
Adli Sicil Kaydı Bölümü:
Henüz infazı tamamlanmamış veya infazı tamamlanıp henüz arşive alınma şartları oluşmamış güncel cezaları gösterir.
Eğer bu bölümde “Adli Sicil Kaydı Yoktur” ibaresi varsa, kişinin halihazırda infazı süren bir cezasının bulunmadığı anlaşılır.
Adli Sicil Arşiv Kaydı Bölümü:
Cezanın infazı tamamlandıktan sonra adli sicilden silinip aktarılan kayıtları içerir.
İşlemlerinde “sabıkasızlık” şartı aranan kurumlar genellikle her iki bölümün de temiz olmasını bekler.
ADLİ SİCİL KAYDI 1 C NE DEMEK?
Ceza fişinin kısaltmasıdır.
Kişi hakkında verilen ceza mahkûmiyetin özetini ifade eder.
Bir kişinin birden fazla cezası var ise 1C, 2C, 3C şeklinde alt alta sıralanır.
ADLİ SİCİL KAYDI 1 Y NE DEMEK?
Yerine getirme fişinin kısaltmasıdır.
Kişi hakkında verilen ceza mahkûmiyetin infazını ifade eder.
Bir kişinin birden fazla infaza konu cezası var ise 1Y, 2Y, 3Y şeklinde alt alta sıralanır.
ADLİ SİCİL KAYDI 1 T NE DEMEK?
Tali Karar Fişinin kısaltmasıdır.
Ana ceza kararında sonradan yapılan değişiklikleri, uyarlamaları veya denetimli serbestlik gibi durumları ifade eder.
ADLİ SİCİL KAYDI (SABIKA KAYDI) NASIL SİLİNİR?
Mahkumiyet hükümleri önce adli sicil kaydına işlenir, ardından infazın tamamlanmasıyla bu bilgiler silinerek arşiv kaydına alınır.
Aşağıdaki hallerde kayıt adli sicilden silinerek arşive aktarılır:
İnfazın Tamamlanması:
Hapis cezalarında bihakkın tahliye veya denetim süresinin dolması; adli para cezalarında ise ödemenin yapıldığı tarih itibarıyla kayıt kendiliğinden arşive alınır.
Şikayetten Vazgeçme veya Etkin Pişmanlık:
Ceza mahkumiyetini tüm sonuçlarıyla ortadan kaldıran durumlarda kayıt silinir.
Ceza Zamanaşımı veya Genel Af:
Cezanın infaz kabiliyetinin kalmadığı durumlarda kayıt arşive aktarılır.
Kişinin Ölümü:
Bu durumda kayıt tamamen (arşiv dahil) silinir.
ADLİ SİCİL ARŞİV KAYDI NASIL SİLİNİR?
Arşiv kaydının silinmesi için mahkumiyetin türüne ve hak yoksunluklarına göre farklı süreler öngörülmüştür.
Genel olarak diğer kanunlarda bir hak yoksunluğuna neden olmayan mahkumiyetler, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl sonra silinir.
Memnu (yasaklanmış) hakların iadesi halinde, mahkumiyet TCK dışındaki kanunların (Örn: Milletvekili Seçimi Kanunu, Bankacılık Kanunu vb.) ceza mahkumiyetine bağladığı bir hak yoksunluğuna (memur olamama, seçilme yasağı vb.) neden oluyorsa ve mahkemeden “Memnu Hakların İadesi” kararı alınmışsa 15 yıl, bu karar alınmamışsa 30 yıl sonunda arşiv kaydı silinecektir.
Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işlemleri Ankara’da bulunan Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilir.
Güncel uygulamada, kayıtların silinmesi talebi e-devlet kapısı üzerinden Adalet Bakanlığı birimlerine dijital olarak iletilebilmektedir.
Bununla birlikte, ilgili kişi veya avukatı, infazın tamamlandığını gösteren belgelerle birlikte Genel Müdürlüğe doğrudan veya savcılıklar aracılığıyla yazılı dilekçe ile de başvurabilir.
Memnu Hakların İadesi Kararı alınması gerekli hallerde ise 15 ve 30 yıllık sürelerin söz konusu olduğu durumlarda, öncelikle hükmü veren mahkemeden veya infazın yapıldığı yerdeki aynı dereceli mahkemeden “Memnu Hakların İadesi Kararı” alınması şarttır.
