Giriş
Gürültüye neden olma suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 183. maddesinde düzenlenen ve ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak başka bir kişinin sağlığının zarar görmesine elverişli biçimde gürültüye neden olunmasını cezalandıran suç tipidir.
Bu suçun oluşması hâlinde iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası uygulanabilir.
Gürültü, günlük yaşamda konutlardan iş yerlerine, sanayi tesislerinden eğlence mekânlarına kadar birçok farklı ortamda ortaya çıkabilir.
Ancak her yüksek ses veya rahatsız edici gürültü, doğrudan TCK m.183 kapsamında suç oluşturmaz. Gürültünün ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olması ve başka bir kişinin sağlığının zarar görmesine elverişli nitelik taşıması gerekir.
Ankara’da ve Türkiye genelinde gürültü kaynaklı uyuşmazlıklarda olayın gerçekleştiği ortam, gürültünün niteliği, süresi, şiddeti ve kişilerin sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri birlikte değerlendirilmelidir.
Gürültüye Neden Olma Suçu Nedir?
Türk Ceza Kanunu’nun 183. maddesine göre gürültüye neden olma suçu, ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı şekilde, başka bir kişinin sağlığının zarar görmesine elverişli bir biçimde gürültü meydana getirilmesiyle gündeme gelir.
Bu düzenlemenin amacı, kişilerin sağlığını gürültünün zararlı etkilerine karşı korumaktır.
Gürültünün yalnızca rahatsız edici olması yeterli değildir; kanunda belirtilen koşulların gerçekleşmesi gerekir.
Örneğin, gerekli yükümlülüklere aykırı biçimde çalışan bir makinenin çevredeki kişilerin sağlığını olumsuz etkileyebilecek düzeyde gürültü oluşturması, somut olayın koşullarına göre TCK m.183 kapsamında değerlendirilebilir.
Benzer şekilde, bir işletmenin faaliyetleri sırasında ortaya çıkan gürültünün ilgili kurallara aykırı ve insan sağlığına zarar vermeye elverişli olması da hukuki inceleme gerektirebilir.
Buna karşılık, komşudan gelen her ses, yüksek sesle konuşma veya kısa süreli bir gürültü otomatik olarak bu suçu oluşturmaz.
Fiilin kanuni unsurları ve olayın özellikleri birlikte incelenmelidir.
TCK 183 Gürültüye Neden Olma Suçunun Unsurları
1. İlgili Kanunlarla Belirlenen Yükümlülüklere Aykırılık
TCK m.183’ün uygulanabilmesi için gürültüye neden olan davranışın ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olması gerekir.
Bu nedenle olayın gerçekleştiği alanda geçerli olan yasal düzenlemeler ve yükümlülükler incelenmelidir.
Gürültünün kaynağına ve olayın niteliğine göre çevrenin korunmasına, çalışma ortamlarına, işletme faaliyetlerine veya ortak yaşam alanlarına ilişkin düzenlemeler önem taşıyabilir.
2. Gürültünün Meydana Getirilmesi
Suçun maddi unsurunu gürültüye neden olan davranış oluşturur.
Gürültü; makine, ekipman, üretim faaliyeti, müzik yayını veya başka bir kaynaktan meydana gelebilir.
Ancak gürültünün kaynağının ne olduğu tek başına belirleyici değildir.
Gürültünün hangi koşullarda meydana geldiği, ilgili yükümlülüklere aykırılık bulunup bulunmadığı ve başka bir kişinin sağlığı bakımından taşıdığı risk değerlendirilmelidir.
3. Başka Bir Kişinin Sağlığının Zarar Görmesine Elverişlilik
TCK m.183 bakımından önemli koşullardan biri, gürültünün başka bir kişinin sağlığının zarar görmesine elverişli olmasıdır.
Bu nedenle yalnızca huzursuzluk yaratan veya rahatsız edici bulunan sesler ile sağlık üzerinde zarar oluşturabilecek nitelikteki gürültü birbirinden ayrılmalıdır. Gürültünün şiddeti, süresi, tekrar sıklığı, kaynağı ve ortaya çıktığı ortam somut olayın değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.
Gürültünün mutlaka kalıcı bir hastalığa neden olmuş olması, madde metninde ayrıca aranan bir unsur değildir. Bununla birlikte, gürültünün sağlığa zarar verme elverişliliğinin olayın koşullarına göre ortaya konulması gerekir.
4. Failin Davranışı ile Gürültü Arasındaki Bağlantı
Gürültüye neden olan davranışın ilgili kişiyle bağlantısı da belirlenmelidir.
Gürültünün hangi faaliyet sonucunda meydana geldiği, faaliyeti kimin yürüttüğü ve olayın koşullarına göre kimin sorumluluğunun bulunduğu incelenir.
Özellikle işletmelerde veya ortak kullanım alanlarında meydana gelen olaylarda faaliyet kayıtları, teknik ölçümler, tanık anlatımları ve diğer deliller önem taşıyabilir.
Gürültüye Neden Olma Suçunun Cezası
Türk Ceza Kanunu’nun 183. maddesinde suçun cezası açıkça düzenlenmiştir.
TCK m.183 uyarınca, gürültüye neden olma suçunu işleyen kişi iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
Kanun, hapis cezası ile adli para cezasını seçimlik yaptırım olarak öngörmektedir.
Somut olayda hangi yaptırımın uygulanacağı ve cezanın belirlenmesi, suçun sabit görülmesi ve ilgili ceza hukuku hükümlerinin değerlendirilmesi sonucunda belirlenir.
Gürültünün yoğunluğu, süresi veya ortaya çıktığı ortam tek başına belirli bir cezanın otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmez.
Olayın özellikleri, deliller ve cezanın belirlenmesine ilişkin genel hükümler dikkate alınır.
Hangi Durumlar Gürültüye Neden Olma Suçu Kapsamında Değerlendirilebilir?
Gürültünün kaynağı farklı olabilir. Ancak her olayda TCK m.183’ün kanuni koşullarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.
İş Yerlerinde ve Sanayi Tesislerinde Gürültü
Üretim makineleri, endüstriyel ekipmanlar veya diğer işletme faaliyetleri yoğun gürültü meydana getirebilir. İlgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırılık bulunması ve gürültünün başka bir kişinin sağlığının zarar görmesine elverişli olması hâlinde TCK m.183 gündeme gelebilir.
Eğlence Mekânlarından Kaynaklanan Gürültü
Müzik yayını yapılan işletmelerde veya eğlence mekânlarında meydana gelen gürültü, ilgili kurallara aykırılık ve sağlık açısından zarar verme elverişliliği yönünden incelenebilir. Ancak yalnızca müziğin duyulması veya bir kişinin sesten rahatsız olması, tek başına suçun oluştuğunu göstermez.
İnşaat ve Yapım Faaliyetleri
İnşaat makineleri, kırıcılar ve benzeri ekipmanlar çalışma sırasında yüksek ses oluşturabilir. Bu faaliyetlerin gürültüye ilişkin yasal yükümlülüklere uygun yürütülüp yürütülmediği ve ortaya çıkan sesin TCK m.183 kapsamında değerlendirilmesini gerektiren nitelikte olup olmadığı somut olay üzerinden belirlenir.
Konutlardan Kaynaklanan Gürültü
Konutlarda müzik dinlenmesi, makine kullanılması veya başka faaliyetler nedeniyle gürültü meydana gelebilir. Bununla birlikte, komşular arasındaki her ses uyuşmazlığı TCK m.183 kapsamında değerlendirilmez. Gürültünün ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırılığı ve başka bir kişinin sağlığına zarar verme elverişliliği araştırılmalıdır.
Gürültüye Neden Olma Suçu ile Kişilerin Huzur ve Sükûnunu Bozma Suçu Arasındaki Fark
Gürültüye ilişkin olaylar, koşullarına göre farklı hukuki düzenlemeler kapsamında değerlendirilebilir. Bu nedenle TCK m.183 ile TCK m.123’te düzenlenen kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu arasındaki ayrım önemlidir.
TCK m.183 – Gürültüye Neden Olma Suçu: İlgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı biçimde, başka bir kişinin sağlığının zarar görmesine elverişli şekilde gürültüye neden olunmasını kapsar.
TCK m.123 – Kişilerin Huzur ve Sükûnunu Bozma Suçu: Sırf bir kimsenin huzur ve sükûnunu bozmak amacıyla ısrarla telefon edilmesi, gürültü yapılması veya aynı amaçla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması gibi kanunda belirtilen koşulları düzenler.
Bu suçlar arasında ayrım yapılırken yalnızca gürültünün varlığına bakılmaz. Davranışın amacı, ısrar koşulu, ilgili yükümlülüklere aykırılık ve sağlığa zarar verme elverişliliği gibi unsurlar birlikte değerlendirilir.
Ayrıca başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak şekilde gürültü yapılması, koşulları oluştuğunda Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırıma da konu olabilir. Ceza hukuku kapsamında suç oluşturma ile idari yaptırım gerektiren bir kabahatin ayrımı, olayın niteliğine göre yapılmalıdır.
Gürültüye Neden Olma Suçunda Deliller ve İspat
Gürültü kaynaklı bir olayda, fiilin TCK m.183 kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin belirlenmesi için olayın koşullarına uygun delillerin toplanması önemlidir.
Somut olayın özelliklerine göre şu deliller incelenebilir:
- Gürültü seviyesine ilişkin teknik ölçüm ve raporlar.
- Gürültünün kaynağını gösteren fotoğraf, video ve ses kayıtları.
- Olayı gözlemleyen kişilerin tanık anlatımları.
- İşletme faaliyetlerine, çalışma saatlerine veya kullanılan ekipmanlara ilişkin kayıtlar.
- İlgili izinler ve yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini gösteren belgeler.
- Gürültünün sağlık üzerindeki etkisine ilişkin mevcut tıbbi kayıtlar ve uzman değerlendirmeleri.
- Yetkili kurumlar tarafından yapılan tespit ve incelemeler.
Her olayda bu delillerin tamamının bulunması zorunlu değildir. Hangi delillerin gerekli olduğu, olayın özelliklerine ve ispat edilmesi gereken hususlara göre belirlenir. Özellikle gürültünün sağlığa zarar vermeye elverişli niteliği ve ilgili kanuni yükümlülüklere aykırılık, hukuki değerlendirmede önem taşır.
Ankara’da Gürültü Kaynaklı Hukuki Uyuşmazlıklar
Ankara’da konut, iş yeri, sanayi tesisi, inşaat alanı ve eğlence mekânlarından kaynaklanan gürültü uyuşmazlıklarında olayın meydana geldiği yer, gürültünün kaynağı ve ilgili yükümlülükler birlikte incelenmelidir.
Yenimahalle, Ostim, İvedik ve Sincan gibi sanayi ve ticari faaliyetlerin bulunduğu bölgelerde işletme kaynaklı gürültü iddiaları, faaliyet türüne ve somut olayın koşullarına göre farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir.
Gürültü şikâyetlerinde olayın niteliğine göre ilgili idari kurumlara başvuru, teknik tespit yapılması veya ceza hukuku bakımından değerlendirme gündeme gelebilir.
Ancak uygulanacak hukuki yol, olayın TCK m.183’teki unsurları taşıyıp taşımadığına ve diğer mevzuat hükümlerine göre belirlenmelidir.
Sonuç
TCK m.183 kapsamında gürültüye neden olma suçu, ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak başka bir kişinin sağlığının zarar görmesine elverişli biçimde gürültü meydana getirilmesini kapsar.
Suçun cezası iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Her gürültü olayının suç oluşturmadığı unutulmamalıdır.
Fiilin ilgili yükümlülüklere aykırı olması, gürültünün başka bir kişinin sağlığına zarar vermeye elverişli nitelik taşıması ve diğer kanuni unsurların gerçekleşmesi gerekir.
Bu nedenle gürültü kaynaklı uyuşmazlıklarda olayın koşulları, teknik tespitler ve mevcut deliller birlikte değerlendirilmelidir.
